کاربردهای مفهوم حماسه

واژه حماسه در ادبیات دینی، تاریخی، ادبی، انقلابی و دفاع مقدس جایگاه ویژه‌ای دارد و از منزلت خاصی برخوردار است. از لحاظ کاربردی شاهد بکارگیری آن در خصوص شخصیت ها، شعارها و سخنان، حرکت ها، حوادث یا رویدادها هستیم. شهید مطهری می گوید:

شعر حماسی: شعری است که در آن غیرت، شجاعت و مردانگی موج می زند و روح را تحریک می‏کند و به هیجان می‏آورد.

سخن حماسی: سخنی است که در آن بویی از غیرت، شجاعت، مردانگی، ایستادگی و مقاومت‏ باشد.[1]

شخصیت های حماسی: اشخاصی هستند که روحیه غیرت مندی، حمیت، شجاعت، ایستادگی، حس دفاع از حقوق و حس عدالت خواهی دارند.

سرگذشت و تاریخ حماسی: سرگذشتی که پر از غیرت، شجاعت، مردانگی، ایستادگی و مقاومت است. [2]

حماسه تاريخی: حماسه تاریخی، برساخته ي ملتهاست كه در آن فراز و فرودهاي زندگي قومي ، شادي ها ، ناكامي ها، شكست ها، پيروزي ها، هراس ها و آرمان هاي مردمان گذشته بيان شده است.»[3]

واژه حماسه در انقلاب اسلامی نیز به وقایع مهم و سرنوشت سازی اطلاق شده که در تاریخ ملت و کشور ما تاثیر قابل توجهی گذاشته است: حماسه 15 خرداد- حماسه 19 دی – حماسه 22بهمن- حماسه دفاع مقدس – حماسه 3 خرداد- حماسه 13 آبان- حماسه 23 تیر و حماسه 9دی از جمله این حماسه ها هستند که فلسفه هرکدام قابل تبیین و تامل است.  یکی از کاربردهای رایج مفهوم حماسه در توصیف  انتخابات و حضور و نقش آفرینی مردم در آن است. در این راستا رهبر معظم انقلاب از سال 1370 تاکنون چند بار این واژه را برای حرکت جهادی و انقلابی و پر شور مردمی در انتخابات بکار بردند. به عنوان نمونه:

-     در سال 1376 رهبر معظم انقلاب طی پیامی از حضور پرشور مردم در انتخابات ریاست جمهوری تشکر کردند و فرمودند: «صحنه‌ى زيبا و پرشورى كه در روز جمعه‌ى دوم خرداد و در پاى صندوق‌های رأى آفريديد، حقيقتاً يك حماسه‌ى تاريخى بود. آگاهى و هوشيارى سياسى شما يك بار ديگر به كمك خداوند، درست در لحظه‌ى مقتضى، كار خود را كرد و از ايران اسلامى چهره ایی با نشاط، مصمم، و سرشار از ايمان و آگاهى به دنيا نشان داد و بحمداللَّه كشور را در برابر توطئه‌ى دشمنان و وسوسه‌ى بدخواهان تا مدت‌ها بيمه كرد.»

-  در سال 1384 که انتخابات به دور دوم کشیده شده بود، رهبر معظم انقلاب اظهار داشتند: « من اميدوار هستم و از خداى متعال متضرعانه مسألت مى‌كنم كه به ملت ايران توفيق دهد امروز هم حماسه‌ى شورانگيز ديگرى را با حضور خودشان در پاى صندوق‌هاى رأى رقم بزنند.»

 

-  در سال 1388 نیز مقام معظم رهبری حضور پرشور مردم را حماسه خوانده و فرمودند: «حماسه پرشور اعلام دلبستگی یكپارچه مردم به نظام اسلامی و مشاركت بسیار كم نظیر 85 درصدی مردم در انتخابات، نشان دهنده رحمت و تفضل پروردگار و عنایت خاص ولی عصر (عج) به ملت ایران و نظام جمهوری اسلامی است.»


[1] -  هتزاز روح مباحثی در زمینه زیبائی شناسی وهنر :گردآمده از آثار استاد شهید مرتضی مطهری ، انتشارات حوزه هنری ، تهران، ۱۳۶۹

[2] - مطهری، مرتضی، حماسه حسینی، ج1، انتشارات صدرا، چاپ چهاردهم، 1368، ص 113- 142.

[3] - حماسه تاريخ برساخته ي ملتهاست كه در آن فراز و فرودهاي زندگي قومي ، شاديها ، ناكامي ها، شكستها، پيروزيها ى هراسها و آرمانهاي مردمان گذشته بيان شده است.